
تغذیه سگ باردار و شیرده؛ برنامه مرحلهای بدون مکمل خودسرانه
تغذیه سگ باردار به معنی دو برابر کردن غذا از روز جفتگیری نیست. در بخش نخست بارداری معمولاً افزایش خودکار انرژی لازم نیست؛ رشد سریعتر جنینها در بخش پایانی و تولید شیر پس از زایمان نیاز را بیشتر میکند. غذای کامل مناسب این مرحله، پایش وضعیت بدنی و آب کافی پایه برنامهاند؛ مکمل کلسیم یا پودر خون جای آنها را نمیگیرد. [۱، ۲، ۴]
قبل از تنظیم مقدار غذا، مرحله و وضعیت مادر را مشخص کنید
پیش از جفتگیری، وزن و وضعیت بدنی باید ارزیابی شود. چاقی و کمتغذیهای هر دو میتوانند پیامدهای تولیدمثلی نامطلوب داشته باشند؛ چاقی همچنین با خطر زایمان دشوار ارتباط دارد. کاهش وزن سگ چاق بهتر است پیش از بارداری برنامهریزی شود، نه با یک رژیم محدودکننده خودسرانه هنگام رشد جنینها. [۱]
مدت بارداری سگ حدود دو ماه است؛ مرور علمی زمان معمول را حدود ۶۳ روز از تخمکگذاری توصیف میکند. تاریخ جفتگیری دقیقاً معادل تاریخ تخمکگذاری نیست. پرسش «سگ باردار سهماهه چه بخورد؟» نباید با جدول وعده پاسخ داده شود؛ اگر زمانبندی با بارداری معمول سازگار نیست، ابتدا وضعیت حیوان باید با دامپزشک روشن شود. [۴]
غذای مناسب مادر را از روی کاربرد آن انتخاب کنید
جیره باید کامل، متعادل و متناسب با بارداری و شیردهی باشد. در اواخر بارداری غذای خوشهضم و پرانرژی مناسب رشد میتواند کمک کند؛ اما عبارت «غذای توله» بهتنهایی کافی نیست. VCA بهطور مشخص درباره استفاده خودکار از فرمول توله نژاد بزرگ هشدار میدهد. کاربرد درجشده، ترکیب و تأیید مناسب بودن برای مادر را با دامپزشک بررسی کنید، نه فقط عکس توله روی بسته. [۱]
جیره خانگی را با افزودن گوشت، پودر خون، لبنیات و چند مکمل بهطور حدسی کامل نکنید. مرور تغذیه تولیدمثل تأکید میکند جیره تجاری متعادل معمولاً به مکمل اضافی نیاز ندارد. اگر جیره خانگی انتخاب شده است، فرمول باید برای این مرحله حساس از نظر انرژی و مواد مغذی تنظیم شود؛ افزودن یک ماده پروتئینی تمام کاستیهای جیره را جبران نمیکند. [۴]
بخش نخست بارداری: ثبات، نه پرخوری زودهنگام
در دو سوم نخست بارداری، نیاز غذایی مادر سالم معمولاً نزدیک به سگ بالغ جوان است. مقدار غذا باید بر اساس وضعیت بدنی و روند وزن تنظیم شود، نه صرفاً مثبت شدن احتمال بارداری. افزایش زودهنگام و بیحساب پیمانه میتواند چربی اضافی بسازد؛ از طرف دیگر کاهش وزن یا افت وضعیت بدنی نیز نباید نادیده بماند. [۱]
وزن اولیه، نام غذا، انرژی درجشده روی بسته و مقدار واقعی مصرف را ثبت کنید. در پیگیریها، افزایش وزن ناشی از بارداری باید از چاق شدن تفکیک شود؛ یک درصد ثابت برای تمام مادرها مناسب نیست. بهویژه هدف گرفتن افزایش ۲۵ تا ۵۰ درصدی وزن برای همه سگها یا مجبورکردن حیوان به رسیدن به یک عدد عمومی، توصیه قابل تعمیمی نیست. [۱، ۴]
بخش پایانی: انرژی بیشتر در حجم قابلتحمل
پس از حدود روز ۴۰ بارداری، رشد جنینها سریعتر میشود و فضای معده کمتر است. در این مرحله وعدههای کوچکتر و متعدد و غذای با چگالی انرژی بالاتر کمککنندهاند. جیره جدید را متناسب با برنامه پزشک معرفی کنید و اگر مادر بیمار است یا مصرفش افت کرده، با افزایش ناگهانی حجم غذا مشکل را پاسخ ندهید. [۱، ۴]
VCA نیاز انرژی در هفتههای ۶ تا ۸ را، بسته به تعداد تولهها، حدود ۳۰ تا ۶۰ درصد بالاتر از نگهداری بالغ شرح میدهد؛ مرور علمی برآورد متفاوتی حدود ۱٫۲۵ تا ۱٫۵ برابر پس از روز ۴۰ ارائه میکند. این اعداد تخمینیاند، نه نسخهای برای دو برابر کردن غذا. تفاوت منابع و تفاوت حیوانها دلیل استفاده از پایش و تنظیم فردی است. [۱، ۴]
چطور مقدار روزانه را قابل پیگیری کنیم؟
از دامپزشک بخواهید نیاز انرژی روزانه و کاربرد غذای انتخابی را مشخص کند. برای تبدیل برنامه به گرم، انرژی هر گرم غذا را از برچسب استخراج کنید: کیلوکالری روزانه تقسیم بر کیلوکالری در هر گرم، مقدار تقریبی گرم در روز را میدهد. این فقط تبدیل واحد است؛ تعیین نیاز واقعی از روی یک فرمول عمومی، بدون توجه به وضعیت بدنی و تعداد تولهها، دقیق نیست. [۱]
همه خوراکیهای اضافه و میزان غذای باقیمانده را در ثبت مصرف لحاظ کنید. پیمانه پر و سرصاف قابل جایگزینی با هم نیستند؛ وزنکردن سهم غذا پیگیری را روشنتر میکند. در ویزیت، دفتر مصرف و روند وزن را همراه ببرید تا تغییر جیره بر پایه آنچه مادر واقعاً میخورد باشد، نه فقط مقدار ریختهشده در ظرف. [۱]
شیردهی؛ نیاز بالاتر و وابسته به تعداد تولهها
نیاز انرژی پس از زایمان افزایش مییابد و در اوج شیردهی میتواند بسیار بیشتر از بارداری باشد. VCA در حدود هفتههای ۳ تا ۵ پس از زایمان نیاز ۲ تا ۴ برابر نگهداری را توصیف میکند. این دامنه نباید برای همه مادرها ثابت اجرا شود؛ تعداد تولهها، مصرف واقعی و وضعیت بدنی مادر تعیینکنندهاند. آب تمیز باید همواره در دسترس باشد. [۱، ۴]
دسترسی آزاد به غذای مناسب ممکن است برای مادر دارای تولههای متعدد مفید باشد، اما برای همه مناسب نیست. VCA برای مادر دارای تنها یک یا دو توله، دسترسی آزاد را توصیه نمیکند. انتخاب میان وعدههای متعدد و دسترسی آزاد را با توجه به شرایط مادر انجام دهید و افت محسوس وزن یا ناتوانی در دریافت غذا را پیگیری کنید. [۱]
وزن هر توله را روزانه جداگانه ثبت کنید. توقف رشد را فقط «کم بودن مقویها در غذای مادر» ندانید؛ التهاب پستان حتی گاهی بدون تغییر آشکار شیر میتواند با خوب رشد نکردن تولهها مطرح شود. اگر شیر کافی نیست یا مادر نمیتواند شیر بدهد، برنامه مکملخوراندن با جایگزین شیر مخصوص تولهسگ باید جداگانه تنظیم شود؛ برای ادامه مراقبت، راهنمای تغذیه تولهسگ را ببینید. [۲، ۳]
کلسیم بارداری با درمان تب شیر یکی نیست
اضافه کردن خودسرانه کلسیم خوراکی در بارداری میتواند تنظیم طبیعی کلسیم را مختل و مادر را در اوج شیردهی مستعد اکلامپسی کند. راه پیشگیری، حذف کلسیم ضروری غذا هم نیست؛ باید جیره کامل و متعادل باشد. مکمل اضافه با غذای دارای کلسیم متعادل دو موضوع متفاوتاند. [۲]
پس از بروز و درمان تب شیر، دامپزشک ممکن است برای ادامه شیردهی کلسیم و پایش تجویز کند؛ بنابراین جمله «هر کلسیمی در شیردهی ممنوع است» هم درست نیست. تفاوت اصلی میان مصرف پیشگیرانه خودسرانه در بارداری و درمان اختصاصی مادر بیمار است. شرح هشدارها در راهنمای اکلامپسی و تب شیر سگ آمده است؛ این مقاله بر برنامه تغذیه مرحلهای تمرکز دارد. [۲]
چه نشانههایی را نباید با مکمل درمان کرد؟
لرزش، انقباض عضلات، راهرفتن سفت یا نامتعادل، بیقراری و نفسنفسزدن غیرعادی در مادر شیرده میتوانند با افت کلسیم همراه باشند؛ تشنج وضعیت اورژانسی است. با تماس فوری با دامپزشک برای انتقال اقدام کنید و منتظر اثر قرص، شیر یا غذا نمانید. درمان معمولاً نیازمند تجویز کلسیم با پایش قلبی در مرکز درمانی است، نه تزریق خانگی. [۲]
پستان سفت، گرم و دردناک، تب، بیاشتهایی، کاهش توجه به تولهها یا شیر خونی و چرکی میتواند نشانه ماستیت باشد. معاینه را به تعویق نیندازید؛ نوع درمان و اینکه تولهها از کدام پستان شیر بخورند یا تغذیه جایگزین لازم است، باید با دامپزشک تعیین شود. داروها نیز ممکن است از راه شیر به توله برسند و نیاز به انتخاب آگاهانه دارند. [۳]
کمبود اشتها همراه ضعف، افت وزن یا نشانههای بیماری را صرفاً بخشی از شیردهی فرض نکنید. در مادر نیازمند انرژی بالا، ناتوانی در خوردن غذای کافی باید بررسی شود. برنامه عمومی «صبر تا ۲۴ ساعت» برای مادری که لرزش، تب یا پستان دردناک دارد مناسب نیست؛ شدت و همراهی علائم اولویت رسیدگی را تعیین میکند. [۱، ۲، ۳]
آیا پودر خون، ویتامین یا شیرخشک تضمینکننده سلامت است؟
در منابع استفادهشده، افزودن روتین پودر خون برای جبران قطعی کمخونی مادر یا تضمین رشد توله تأیید نشده است. جیره کامل مناسب باید نیازها را تأمین کند؛ نشانه مشکوک به کمخونی یا ضعف به ارزیابی نیاز دارد، نه حدس درباره کمبود آهن. شیر جایگزین توله هم در صورت نیاز بخشی از برنامه است، نه ضمانت بقا یا نبود اختلال گوارشی. [۱، ۴]
از شیرگیری و بازگشت به تغذیه معمول
با افزایش دریافت غذای مناسب توله و کاهش شیرخوردن، نیاز مادر هم پایین میآید. مقدار غذای دوران اوج شیردهی را بیتغییر ادامه ندهید؛ بازگشت به جیره نگهداری باید با روند از شیرگیری، وضعیت بدنی و برنامه دامپزشک هماهنگ باشد. برای کم کردن شیر، آب را محدود نکنید و از اجرای برنامه گرسنگی خودسرانه پرهیز کنید. [۱، ۴]
پرسشهای متداول
آیا از روز اول باید غذای مادر را زیاد کنیم؟
برای مادر سالم معمولاً نه؛ افزایش عمده نیاز در بخش پایانی است. مقدار زودتر فقط اگر وضعیت بدنی یا شرایط خاص ایجاب کند تنظیم میشود، نه به دلیل یک قانون «غذا برای چند نفر». [۱]
آیا هر غذای تولهای برای سگ باردار مناسب است؟
خیر؛ کاربرد و ترکیب باید برای مادر تأیید شود. فرمول مخصوص رشد توله نژاد بزرگ را خودکار مناسب بارداری و شیردهی فرض نکنید و انتخاب را با دامپزشک هماهنگ کنید. [۱]
جمعبندی
برنامه مؤثر بر مرحله بارداری، غذای کامل مناسب، مقدار قابل پیگیری، آب آزاد و کنترل رشد تولهها تکیه دارد. مکمل کلسیم پیشگیرانه خودسرانه در بارداری و وعده درمان ضعف با پودر خون را کنار بگذارید. لرزش مادر یا پستان دردناک نیازمند رسیدگی پزشکی است، نه تغییر برند غذا. [۱، ۲، ۳، ۴]
منابع علمی
- VCA؛ تغذیه سگ باردار و شیرده: مراحل نیاز انرژی و انتخاب جیره
- Merck Veterinary Manual؛ اکلامپسی: خطر کلسیم اضافی بارداری و درمان تحت پایش
- Merck Veterinary Manual؛ التهاب پستان در حیوانات کوچک: نشانهها و بررسی مادر و توله
- Fontaine، مرور علمی ۲۰۱۲: دریافت غذا در بارداری، شیردهی و از شیرگیری؛ دارای وابستگی تجاری نویسنده
دیدگاهها و پرسشهای کاربران (0)
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نظر را شما بنویسید!