گیاهان سمی برای گربه؛ لیست خطرناک‌ترین‌ها در خانه

گربه‌ها ذاتاً با گیاهان بازی می‌کنند و چند برگ آن را گاز می‌زنند — و تعداد زیادی از گیاهان رایج خانگی دقیقاً برای همین «چند برگ» کشنده یا بسیار آسیب‌رسان‌اند. این مقاله صادقانه لیست خطرناک‌ترین گیاهان، علائم مسمومیت و اقدام اولیه را با عدد و منبع توضیح می‌دهد.

خطرناک‌ترین: سوسن (Lily)

سوسن واقعی و روزسوسن برای گربه کشنده‌اند — حتی گرده یا آبی که گل در آن بوده. تمام بخش‌های گیاه (گل، برگ، ساقه) سمّی است و باعث نارسایی حاد کلیه می‌شود. نکته صادقانه و جدی:

• هر نوع «سوسن» را برای گربه خطرناک فرض کنید مگر اینکه مطمئن باشید.
• علائم ممکن است ۶-۱۲ ساعت بعد ظاهر شوند (استفراغ، بی‌حالی، بی‌اشتهایی).
• مسمومیت سوسن **اورژانس است**؛ اولین اقدام دامپزشک، نه صبر برای علائم (منبع: CDC؛ ASPCA/پلی‌زن پیسوم).

گیاهان رایج خانگی سمّی برای گربه

• سوسن و روزسوسن (کشنده، کلیه).
• گل نرگس، لاله (استفراغ، آریتمی قلبی).
• پوتوس، دیفن‌باخیا، برگ‌انجیری/مونسترا (کریستال‌های اگزالات؛ سوزش دهان، تورم، مشکل بلع).
• آزالیا و رزودندرون (سم قلبی/گوارشی).
• بنت قورباغه‌ای و سیکلامن (ریشه/غده).
• پیروکوم (گل گیلاس‌زینتی) و برخی درختان گل‌دار.
• آلوئه‌ورا (گوارش و کلیه، به‌ویژه ژل برگ).
• قارچ‌های خانگی ناشناس.

این فهرست کامل نیست؛ منابع معتبر برابر با ASPCA Poison Control را ببینید (منبع: ASPCA؛ FDA).

گیاه‌های امن‌تر برای خانه گربه‌دار

• علف گربه (cat grass — جو/چمن مخصوص).
• سنبل‌الطیب (علف گربه‌ای) و نعناع گربه‌ای (Catnip).
• بنفشه آفریقایی، ارکیده (غیرسمی شناخته‌شده)، سرخس بوستون، نخ‌لوبیا سفت.

حتی گیاه «امن» هم نباید آزاد قابل جویدن باشد؛ گربه‌ها گیاه نمی‌فهمند و جویدن زیاده، گوارش را به‌هم می‌زند.

علائم مسمومیت گیاهی

• استفراغ، آب‌ریزش دهان، بی‌اشتهایی.
• بی‌حالی، لرزش، تشنج.
• مشکل تنفس یا بلع، تورم لب/دهان.
• تغییر ادرار/بی‌آبی (در مسمومیت کلیوی).

هر ترکیبی از این علائم بعد از دسترسی به گیاه = اقدام فوری.

اقدام اولیه

1. تماس با دامپزشک/پلنتوکسیکولوژی مرجع — سریع. در ایران، با دامپزشک تماس بگیرید.
2. نام دقیق گیاه را مشخص کنید (نام علمی مهم‌تر از اسم عامیانه).
3. **خودتان استفراغ ایجاد نکنید** مگر دستور دامپزشک (تحریک نادرست خطرناک است).
4. اگر گرده/گیاه روی مو بود، دستکش بپوشید و آرام بشویید.
5. بخشی از گیاه و اگر ممکن است، عکس — برای ارزیابی سم‌شناسی همراه داشته باشید.

پیشگیری

• قبل از خرید هر گیاه خارجی، سمی‌بودنش برای گربه را چک کنید.
• گیاهان خطرناک را از دسترس دور کنید (اتاق غیرقابلدسترس، ارتفاع، قفس).
• به گربه جایگزین جویدنی (علف گربه) بدهید.

سؤالات متداول

هر گیاهی که گربه گاز گرفت مسموم است؟

خیر، اما تعداد زیادی از گیاهان رایج خطرناک‌اند. بی‌اطمینانی = گیاه را از دسترس بردارید و در صورت علائم، مشورت کنید.

اگر گربه‌ام از سوسن خورد ولی هنوز خوب است، صبر کنم؟

نه. علائم سوسن می‌تواند ساعتی بعد ظاهر شود و نارسایی کلیه در همان پنجره آغاز می‌شود؛ مسمومیت سوسن را اورژانسی فرض کنید.

خلاصه صادقانه

مرتبه خطر: سوسن (کشنده) > اگزالات/قلبی > گوارشی. قبل از خرید هر گیاه سمی‌بودنش را چک کنید، گیاهان پرخطر را در دسترس گربه نگذارید، و در مسمومیت، اقدام اول = تماس با دامپزشک، نه اینترنت و نه استفراغ سرخود.

برای مشاوره رایگان درباره مسمومیت احتمالی گربه یا انتخاب گیاه امن خانه، با کادر دامپزشکان ما تماس بگیرید: ۰۹۲۱۱۲۳۱۵۱۷ (فوری‌ها: تماس مستقیم با درمانگاه).

منابع

• ASPCA Animal Poison Control — لیست گیاهان سمّی برای گربه.
• CDC / FDA — سموم گیاهی و کلیه گربه.
• بروشور رسمی Canina (canina.de) — اسپری دافع محیطی.