خارش و ریزش مو در گربه؛ علت، نشانهها و درمان آلرژی پوستی گربه
گربهای که مدام خود را میخارد، میلیسد یا مویریز میکند، برای هر صاحبپت یک نگرانی واقعی است. خبر بد: هیچیک از این نشانهها «مخصوص بیماری خاصی» نیست؛ خبر خوب: با یک مسیر تشخیصی درست که توسط دامپزشک جلو میرود، اکثر علتهای خارش گربه قابل کنترلاند. این مقاله بر اساس رهنمودهای رسمی AAHA 2023 و ICADA (کمیته بینالمللی بیماریهای آلرژیک حیوانات) نوشته شده تا بدانید گربهتان چرا میخارد، و نقش مکملهایی مثل امگا ۳ واقعاً کجاست.
چرا تشخیص «علت خارش» سخت است؟
در گربه، چهار «الگوی واکنش پوستی» شایعاند و یک نکتهٔ حیاتی دارند: هیچکدام مخصوص یک بیماری نیستند. یعنی کک، آلرژی غذایی، آلرژی محیطی و حتی عفونت میتوانند الگوی یکسانی تولید کنند؛ به همین دلیل رهنمود AAHA 2023 تأکید دارد که باید با شرح حال کامل، معاینه و تستهای اولیه، آلودگی به شپش/کک، عفونت و قارچ را حذف کرد تا سراغ آلرژی رفت (AAHA 2023).
چهار الگوی خارش/پوستی در گربه (به زبان ساده)
- درماتیت میلیاری: دانههای ریز قرمزرنگ که شبیه «دانههای ارزن» روی بدن، اغلب کنار دم و گردن، حس میشوند.
- ریزش موی خودسرانه (SIAH): گربه با لیـسیدن و کشیدن مو، پهلو و شکمش را خالی میکند؛ این رفتار بیش از آنکه «عصبی» باشد، معمولاً نشانهٔ خارش است (ICADA 2021).
- خارش سر و گردن: خارش شدید صورت و گردن که گاهی به زخم تبدیل میشود.
- کمپلکس گرانولوم ائوزینوفیلیک: پلاکها، گرانولومها یا «زخم بیدرد» (اغلب روی لب) که ممکن است بدون خارش قابلتوجه هم ظاهر شوند.
علتهای اصلی: به ترتیب حذف
۱. کک و آلرژی بزاق کک (FAD)
در گربه، آلرژی به نیش کک میتواند با هر چهار الگوی بالا ظاهر شود و گاهی فقط با چند نیش، خارش شدید ایجاد کند. کنترل کامل و تهاجمی کک (برای ۹ تا ۱۲ هفته) بخش اول کار است؛ محصولات خارجی کُشندهٔ بالغ + بازدارندههای رشد تخم، باید توسط دامپزشک انتخاب شوند (ICADA 2021).
۲. انگلها و عفونتها
قبل از هر تصمیمی دربارهٔ آلرژی، باید خراش پوست (سطحی/عمیق)، سیتولوژی و کشت قارچ انجام شود. عفونت ثانویهٔ میکروبی/مخمری نهتنها خارش را تشدید میکند بلکه درمان و ارزیابی را مختل میکند (AAHA 2023).
۳. آلرژی غذایی (Cutaneous Adverse Food Reaction)
رژیم حذفی سخت (فقط غذای تجویزیِ تکپروتئین یا هیدرولیزات، بهمدت معمول ۶ تا ۸ هفته) تنها راه تشخیص قطعی است. نکتهٔ رهنمود AAHA: غذاهای OTC (بازاری) نباید برای آزمون حذفی استفاده شوند چون ترکیبات اعلامنشده دارند و نتیجه را خراب میکنند (AAHA 2023).
۴. سندرم آتوپیک پوستی گربه (FASS)
اگر کک، انگل، عفونت و غذا حذف شدند و گربه همچنان میخارد، احتمال آلرژی محیطی (FASS) مطرح است. FASS یک «تشخیص بالینی» است: علائم سازگار + رد سایر علتها (ICADA 2021؛ Santoro 2021). بین ۲۵ تا ۳۰٪ این گربهها فصلی خارش دارند.
درمان درست چیست؟ (و چه چیزی نیست)
رهنمودها درمان را چندلایه میبینند:
- کنترل خارشِ کوتاهمدت (کورتیکواستروئید با تجویز دامپزشک) برای تسکین اولیه و سنجش پاسخ.
- درمان تخصصی زمینهای: سیکلوسپورین یا ایمونوتراپی/واکسن آلرژی برای FASS؛ برای آلرژی غذایی، حذف مادهٔ حساسیتزا.
- پایش منظم محیط و مراجعهٔ پیگیری.
- حمایت تغذیهای پوست: اسیدهای چرب ضروری (امگا ۳) در رهنمودها بهعنوان مکمل حمایتی ذکر شدهاند — با شواهد «محدود» برای اثربخشی ویژه در خارش، اما بخشی از بستهٔ مراقبت پوست در بیماران آلرژیک (Mueller 2021؛ AAHA 2023).
هشدار مهم رهنمودها: داروهای سگ را روی گربه تکرار نکنید. مثلاً oclacitinib (آپوکل) در گربه تأیید نشده و lokivetmab (سیتوپوینت) برای گربه توصیه نمیشود و میتواند خطرناک باشد (AAHA 2023؛ Mueller 2021). فقط دامپزشک تصمیمگیرنده است.
نقش مکملها در حمایت از پوست گربه
مکمل جایگزین درمان علت نیست؛ اما امگا ۳ (EPA/DHA) بخشی از «مراقبت پوست» در گربهٔ آلرژیک است و در صورتی که دامپزشک تأیید کند، به حفظ سد پوستی، پوشش براق و حمایت ضدالتهابی کمک میکند:
- روغن ماهی سالمون کنینا (Lachsol): روغن سالمون ۱۰۰٪ خالص سرشار از امگا ۳؛ دوز ۲ میلیلیتر به ازای هر ۱۰ کیلوگرم وزن بدن روزانه، حداکثر ۱۰ میلیلیتر، مخلوط با خوراک.
- روغن دریایی پریمیوم کنینا (Marine-Olmischung PREMIUM): امگا ۳ طبیعی + روغن آرگان، گل سرخ و گردو که علاوه بر EPA/DHA، ویتامین E و آ را هم در مقادیر محافظتی به جیره اضافه میکنند؛ دوز ۱ قاشق چایخوری به ازای هر ۱۰ کیلوگرم، روزانه.
نکتهٔ منصفانه: در رهنمودها برای مؤثر بودن «امگا ۳ بهعنوان درمان خارش» شواهد سطح بالا نداریم (Mueller 2021)؛ یعنی نتیجهٔ واقعبینانه، بهبود پوشش/پوست و حمایت همزمان، نه حذف خارش با مکمل بهتنهایی. اگر گربهتان بیش از ۶ ماه از سال خارش دارد، نوبت متخصص پوست دامپزشکی یا شروع درمان زمینهای جدی است (AAHA 2023).
سؤالات متداول
گربهام فقط کمی میخارد؛ نیاز به دامپزشک دارد؟
اگر خارش بیش از چند روز ادامه یافت یا ریزش مو و ضایعات پوستی دیده شد، بله؛ تأخیر در مراجعه میتواند عفونت ثانویه و طولانیشدن روند تشخیص را بهدنبال داشته باشد.
آیا ریزش موی گربه یعنی «اعصاب دارد»؟
در اکثریت موارد، لیـسیدن بیش از حد نشانهٔ خارش (کک، غذا، محیط) است، نه رفتار عصبی؛ «ریزش روانی» تشخیص کمیابتری است و فقط بعد از رد علتهای پزشکی مطرح میشود (ICADA 2021).
غذای OTC ضدحساسیت برای آزمون حذفی خوب است؟
خیر؛ AAHA صریحاً توصیه میکند آزمون حذفی با غذای تجویزی سخت انجام شود، چون غذای بازاری ممکن است ترکیبات اعلامنشده داشته باشد (AAHA 2023).
امگا ۳ بهتنهایی خارش را قطع میکند؟
نه؛ امگا ۳ مکمل حمایتیست نه درمان اصلی. برای کنترل واقعی، تشخیص علت و درمان زمینهای (و در صورت نیاز دارو) با دامپزشک لازم است (Mueller 2021).
خلاصه صادقانه
خارش و ریزش موی گربه، معماست: چهار الگوی پوستی، چهار علت اصلی. مسیر درست، تشخیص گامبهگام با دامپزشک است: کک ← انگل/عفونت ← آزمون حذفی غذا ← ارزیابی FASS. مکمل امگا ۳، در جایگاه حمایتی و با تأیید دامپزشک، میتواند کنار درمان اصلی پوست و پوشش را بهتر کند—نه اینکه جای آن را بگیرد.
برای انتخاب و دوز صحیح مکمل امگا ۳ در برنامهٔ پوست گربهٔ شما، با کادر دامپزشکان ما تماس بگیرید: ۰۹۲۱۱۲۳۱۵۱۷ (مشاوره تخصصی مکملهای دارویی).
منابع
- Miller W. et al. — «2023 AAHA Management of Allergic Skin Diseases in Dogs and Cats Guidelines» — J Am Anim Hosp Assoc، 2023 (DOI 10.5326/JAAHA-MS-7396).
- Santoro D., Pucheu-Haston C., Prost C., Mueller R., Jackson H. — «Clinical signs and diagnosis of feline atopic syndrome» — Veterinary Dermatology، 2021 (DOI 10.1111/vde.12935) — ICADA.
- Mueller R., Nuttall T., Prost C., Schulz B., Bizikova P. — «Treatment of the feline atopic syndrome — a systematic review» — Veterinary Dermatology، 2021 (DOI 10.1111/vde.12933) — ICADA.
- Santoro D. et al. — «Feline atopic syndrome — an update» — Veterinary Dermatology (مرور منتشرشده، PMC8543694).
- بروشور رسمی Canina (canina.de) — Lachsol و Marine-Olmischung PREMIUM، ترکیب و دوز مصرف.
دیدگاهها و پرسشهای کاربران (0)
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نظر را شما بنویسید!