
آسم گربه؛ تشخیص سرفه، علائم خطر و مراقبت بدون خوددرمانی
آسم گربه؛ سرفه را با تلاش برای دفع مو اشتباه نگیریم
آسم گربه میتواند با سرفه، خسخس و دشواری تنفس دیده شود، اما هر سرفهای آسم نیست و هر حالت شبیه عقزدن هم گلوله مو نیست. اگر گربه با دهان باز نفس میکشد، برای نفسکشیدن زور میزند، نمیتواند راحت دراز بکشد یا زبان و لثهاش آبی یا بنفش شده است، فوراً به نزدیکترین مرکز اورژانس دامپزشکی بروید. برای تمامشدن حمله، فیلمگرفتن یا امتحان درمان خانگی منتظر نمانید. [۱] [۳]
در گربهای که بین حملهها ظاهراً حال خوبی دارد نیز سرفه تکرارشونده ارزش بررسی دارد. این راهنما کمک میکند علائم را دقیقتر توصیف کنید، خطر را از مراقبت روزمره جدا کنید و برای ویزیت آماده شوید؛ تشخیص از روی صدای سرفه یا یک فیلم اینترنتی ممکن نیست. [۱] [۲]
در آسم چه اتفاقی در راههای هوایی میافتد؟
آسم بیماری راههای هوایی پایین ریه است. در توضیح رایج این بیماری، واکنش به مواد حساسیتزای استنشاقی باعث التهاب، تورم، تنگشدن راههای هوایی و افزایش مخاط میشود؛ در نتیجه عبور هوا دشوارتر میشود. «برونش» نام مجراهای انتقال هوا در ریه است و برونشیت یعنی التهاب این مجراها. آسم و برونشیت مزمن میتوانند علائم مشابه و همپوشان داشته باشند، بنابراین این نامها را نباید در خانه از روی ظاهر حمله تعیین کرد. [۱] [۲]
منابع درباره تعریف دقیق آسم و سهم عوامل زمینهای کاملاً یکسان نیستند. آنچه برای سرپرست اهمیت عملی دارد، شناخت سرفه و تلاش تنفسی و پیگیری علت آن است، نه یافتن یک ماده مقصر با آزمونوخطای پرخطر. نژاد یا سن نیز بیماری را تأیید یا رد نمیکند؛ ادعای استعداد نژادی در برخی گزارشها، مجوز نادیدهگرفتن علائم گربههای دیگر نیست. [۱] [۲]
سرفه، عقزدن و گلوله مو چه تفاوتی دارند؟
هنگام سرفه، گربه ممکن است بدنش را پایین بیاورد و گردن را جلو بکشد؛ سرفه گاهی خشک و خشن است و پس از آن حالت عقزدن دیده میشود. همین شباهت باعث میشود سرپرست تصور کند حیوان میخواهد مو بالا بیاورد. خارجنشدن مو بهتنهایی آسم را ثابت نمیکند، همانطور که وجود مو در یک نوبت، علت همه حملههای بعدی را توضیح نمیدهد. [۱] [۲]
بهجای امتحانکردن خمیر یا روغن، به شکل حمله، وجود ماده خارجشده، وضعیت تنفس پس از آن و تغییر اشتها توجه کنید. وقتی تنفس طبیعی است و ثبت تصویر هیچ تأخیری در مراجعه ایجاد نمیکند، فیلم کوتاه میتواند شرح رفتار را روشنتر کند؛ اما در تنگی نفس، اولویت حرکت به سمت مراقبت است. برای موضوع گوارشیِ جداگانه، راهنمای گلوله موی گربه و نشانههای خطر را بخوانید؛ آن راهنما جای بررسی سرفه را نمیگیرد. [۲] [۳]
کدام نشانهها اورژانسیاند؟
تنفس دشوارِ مداوم را اورژانسی بدانید. نفسکشیدن با دهان باز در گربه طبیعی نیست و نباید صرفاً به گرما، ترس یا شیطنت نسبت داده شود. تلاش واضح شکم برای تنفس، بلند نگهداشتن سر برای راحتتر نفسکشیدن، ناتوانی در آرام درازکشیدن، افتادن و تغییر رنگ زبان یا لثه نیز هشدارهای مهماند. برای دیدن همه این نشانهها کنار هم صبر نکنید. [۳]
در این وضعیت دنبال شمارش دقیق نفس، بازکردن اجباری دهان یا تحریک سرفه نباشید. مشاهده تلاش تنفسی برای جدیگرفتن موضوع کافی است. اگر همراه دارید، او میتواند بدون عقبانداختن حرکت، به مرکز بگوید: «نگران نفسکشیدن گربه هستیم؛ از خانه سختتر یا سریعتر نفس میکشد.» سابقه آسم را هم بگویید، اما فرض نکنید هر حمله تازه حتماً همان بیماری قبلی است. [۳]
داروی تجویزی قبلی فقط مطابق برنامه مکتوب همان دامپزشک برای همان گربه مصرف میشود؛ داشتن اسپری در خانه، نیاز به اورژانس را از بین نمیبرد. اگر برنامه روشنی ندارید، نسخه انسانی یا داروی حیوان دیگر را جایگزین نکنید و برای گرفتن نتیجه از آن مراجعه را عقب نیندازید. موارد شدید ممکن است به اکسیژن و درمان بیمارستانی نیاز داشته باشند. [۲] [۳]
اگر حمله تمام شد و گربه طبیعی به نظر میرسد
برطرفشدن ظاهر حمله، علت آن را مشخص نمیکند. آسم میتواند از سرفه خفیف و مزمن تا بحران تنفسی متغیر باشد. برای سرفههای عودکننده یا همراه با خسخس، کاهش انرژی یا تغییر تنفس، با دامپزشک برای ارزیابی هماهنگ کنید؛ منتظر بروز یک حمله شدیدتر نمانید. طبیعیبودن اشتها نیز بیماری راه هوایی را رد نمیکند. [۱] [۲]
ثبت کنید حمله چه زمانی رخ داد، پیش و پس از آن چه فعالیتی داشت، آیا چیزی خارج شد و آیا با نظافت خانه، عوضکردن خاک یا دود همزمان بود. همزمانی فقط یک سرنخ است، نه اثبات علت. نام داروها و تغییرات محیط را همراه ببرید تا بررسی به حدسزدن بین «حساسیت» و «هربال» محدود نماند. [۱] [۲]
دامپزشک چگونه علت را بررسی میکند؟
آزمایش واحدی وجود ندارد که بهتنهایی آسم گربه را قطعی کند. سابقه، معاینه و مجموعهای از بررسیها کنار هم قرار میگیرند. رادیوگرافی قفسه سینه ممکن است تغییرات راههای هوایی را نشان دهد، اما الگوی مورد انتظار همیشه دیده نمیشود. بنابراین یک تصویر یا جواب آزمایش را جدا از شرایط بیمار تفسیر نکنید. [۱]
بر حسب وضعیت، آزمایش خون و مدفوع، بررسی انگلها، تصویربرداری یا نمونهگیری از ترشحات راه هوایی مطرح میشود. برونکوسکوپی یعنی دیدن داخل راههای هوایی با دوربین باریک و نمونهگیری؛ این اقدام به آرامبخشی یا بیهوشی نیاز دارد و برای همه بیماران، بهخصوص پیش از پایدارشدن تنفس، قدم اول نیست. ترتیب و ضرورت بررسیها را تیم درمان تعیین میکند. [۱] [۲]
برونشیت مزمن، کرمهای ریه و بعضی عفونتها میتوانند نشانههای مشابه ایجاد کنند؛ بیماریهای دیگر ریه و قفسه سینه نیز باید متناسب با شرح حال بررسی شوند. به همین دلیل شروع خودسرانه آنتیبیوتیک، کورتون یا ضدانگل براساس شباهت علائم منطقی نیست. درمان مناسب یک علت، الزاماً برای علت دیگر مناسب نیست. [۱] [۲]
درمان؛ کنترل التهاب با بازکردن راه هوایی یکسان نیست
در درمان آسم، دامپزشک معمولاً از داروهای ضدالتهابِ کورتیکواستروئیدی و در صورت نیاز گشادکننده راه هوایی استفاده میکند. گشادکننده میتواند تنگی مجرا را کمتر کند، اما التهاب زمینهای را درمان نمیکند؛ به همین دلیل معمولاً نباید تنها درمان بیماری باشد. شکل خوراکی، تزریقی یا استنشاقی براساس بیمار انتخاب میشود و این مقاله دوز یا برنامه دارویی ارائه نمیکند. [۱]
اگر داروی استنشاقی تجویز شده است، روش استفاده از دستگاه، زمان مصرف، نگهداری و برنامه برخورد با تشدید علائم را از تیم درمان یاد بگیرید و اجرای آن را نشان دهید تا خطا روشن شود. بهترشدن سرفه به معنی اجازه قطع خودسرانه درمان نیست؛ هدف، کنترل بیماری با پیگیری مناسب است. تغییر دارو یا تکرار بیشتر آن باید با نسخه همان گربه هماهنگ باشد. [۲]
آسم معمولاً بیماری قابلکنترل است، نه بیماری با وعده درمان قطعی. شدت حملهها و پاسخ بیماران یکسان نیست و حتی حیوان تحت درمان هم ممکن است بدحال شود. درباره زمان بازبینی، عوارض قابلگزارش و اقدام هنگام برگشت علائم سؤال کنید تا برنامه فقط به نام یک اسپری محدود نماند. [۱] [۲]
خانه کممحرکتر؛ کمککننده، نه جایگزین نسخه
دود سیگار و قلیان، گردوغبار خاک، عطر و اسپری، خوشبوکننده، شویندههای معطر و پخشکننده اسانس از مواجهههایی هستند که باید در شرح حال بررسی شوند. حذف دود از فضای زندگی و انتخاب خاک کمگردوغبار و بدون عطر، اقدامات عملی برای کاهش مواجههاند؛ اما هیچکدام تضمین جلوگیری از حمله یا جایگزین درمان نیستند. [۲]
تمیزکردن خانه را به استفاده از بوهای تندتر تبدیل نکنید. گربه را هنگام نظافت از محل دور نگه دارید و دستور محصول را رعایت کنید. برای جزئیات تماس با مواد و بازگشت به سطح تمیزشده، راهنمای ایمنی شویندهها برای سگ و گربه کمک میکند؛ آن مطلب درباره ایمنی نظافت است، نه درمان آسم. [۲]
درباره دستگاه تصفیه هوا و مکملها واقعبین باشید. کرنل یادآوری میکند که بعضی توصیههای محیطی از تجربه آسم انسان میآیند و اثربخشی همه آنها در گربه بهطور دقیق ثابت نشده است. شواهد امگا۳ و درمانهای آزمایشی نیز مجوز وعده کنترل آسم با مکمل نیست. خرید محصول نباید ارزیابی یا داروی لازم را عقب بیندازد. [۱]
برای ویزیت چه چیزهایی آماده کنیم؟
فهرست کوتاهی از شروع علائم، دفعات حمله، تغییر تنفس، اشتها، انرژی، داروهای فعلی و مواجهههای تازه بنویسید. اگر فیلمی از قبل دارید همراه ببرید؛ برای تهیه فیلم تازه، حمله را تحریک نکنید. در مراجعه غیرفوری، آموزش تدریجی باکس حمل گربه میتواند آمادهسازی را آسانتر کند، اما تکمیل آموزش شرط رفتن به اورژانس نیست. [۱] [۳]
پرسشهای اصلی شما میتوانند اینها باشند: چه علتهای مشابهی باید کنار گذاشته شوند؟ کدام دارو برای کنترل روزمره است؟ هنگام تشدید علائم دقیقاً چه کنیم؟ چه تغییری نیازمند تماس یا مراجعه فوری است؟ پاسخ مکتوب برای همان بیمار، از توصیه پراکنده شبکههای اجتماعی کاربردیتر است. [۱] [۲]
پرسشهای رایج
اگر گربه مو بالا نمیآورد، حتماً آسم دارد؟
خیر. سرفه ممکن است با عقزدن اشتباه شود و علتهای متفاوتی داشته باشد. تکرار حمله نیازمند بررسی است؛ تنفس دشوار یا دهانباز نیازمند اورژانس است. خروجنکردن مو آزمایش تشخیص آسم نیست. [۱] [۲] [۳]
میتوان از اسپری آسم انسانی استفاده کرد؟
برخی داروهای مورد استفاده دامپزشکی نام مشترکی با فرآوردههای انسانی دارند، اما این موضوع اجازه انتخاب دارو، مقدار یا وسیله مصرف در خانه نیست. فقط دستور اختصاصی دامپزشک برای همان گربه معتبر است؛ بهویژه گشادکننده بهتنهایی جای درمان التهاب را نمیگیرد. [۱] [۲]
عوضکردن خاک برای درمان کافی است؟
کاهش گردوغبار ممکن است بخشی از مدیریت مواجهه باشد، ولی علت بیماری را ثابت نمیکند و درمان لازم را حذف نمیکند. اگر سرفه کمتر شد هم برنامه پیگیری را خودسرانه متوقف نکنید. [۱] [۲]
جمعبندی
سرفه تکراری گربه را به گلوله مو نسبت ندهید و آسم را هم از روی ظاهر تشخیص ندهید. ثبت علائم، بررسی دامپزشکی، اجرای نسخه و کاهش مواجهه با محرکها مسیر مراقبتاند. در تنفس دهانباز، زورزدن برای نفس یا ناتوانی در استراحت، اولویت همیشه مراجعه فوری است. [۱] [۲] [۳]
منابع
- مرکز سلامت گربه دانشگاه کرنل: Feline Asthma: What You Need To Know؛ تعریف، تشخیص افتراقی، درمان و محدودیت شواهد؛ آخرین تاریخ درجشده منبع ژوئیه ۲۰۱۴ است.
- VCA: Asthma and Bronchitis in Cats؛ سرفه شبیه هربال، محرکها، بررسی و مدیریت.
- AAHA: Recognizing Respiratory Distress in Pets؛ علائم خطر و ضرورت مراجعه فوری.
این متن آموزشی است و جای معاینه، تشخیص یا نسخه اختصاصی دامپزشکی را نمیگیرد.
دیدگاهها و پرسشهای کاربران (0)
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است. اولین نظر را شما بنویسید!